cover uitlegmoeder‘Mijn moeder helpt ouders om met hun kinderen om te leren gaan en ze leert ze over autisme’, hoorde ik mijn oudste tegen een vriendinnetje zeggen toen ze een jaar of twaalf was. ‘Ze heeft ook een boek over mij geschreven!’ zegt ze trots (of is het om te imponeren?). Het klasgenootje kijkt ongelovig en vraagt of ze het boek mag zien. ‘Nee, het is voor grote mensen, zegt mijn moeder, dus ik heb het niet. Ik mag het lezen als ik later groot ben.’ Mooi hoe ze dat uitlegt. Dat ze nog niet helemaal snapt dat ouderbegeleiding vooral over het proces van ouders gaat, ach, dat is haar vergeven. Dat is precies de reden dat ik haar nog te jong vind om IJskastmoeder te lezen. Regelmatig haal ik wel herinneringen op, vertel ik anekdotes van ‘vroeger’ die ook in het boek terechtgekomen zijn. Dat ik geen 82 mocht rijden waar 80 stond, over hoe bang ze was voor van alles en nog wat en zichzelf ‘bangelaar’ noemde, die keer dat slaappop kwijt was en dat we hem terugvonden in de jaszak van papa of toen we samen op de fiets het spoor over moesten en de spoorbomen dichtgingen en hoe lief haar zusje toen voor haar was. Beetje bij beetje schrijven we zo samen onze familiegeschiedenis, gaan die verhalen erbij horen. In haar tempo. Tevreden kijken we achterom en zien wat er allemaal overwonnen is. Voorzichtig sluiten we vrede met de rafelranden die blijven, de moeilijke hobbels, de klippen die we moeten zien te omzeilen. Zo zoeken we samen onze weg.

Afgelopen zomer heeft ze het boek gelezen. Dat vond ik opeens toch wel heel spannend. Ik had me voorgesteld hoe ik het haar plechtig zou overhandigen en hoe we er samen doorheen zouden gaan. Maar zo ging het niet. Ze vond het boek bij haar peetoom in de kast, las het deels daar en vroeg bij thuiskomst of ze het verder mocht lezen. Voordat ik het wist had ze een exemplaar in haar handen (niet de speciale eerste druk die ik bewaard had, snif) en ging ermee naar boven, naar haar kamer. ‘Uit!’, zegt ze een dag later, zonder enige sjoege te geven hoe ze het vond. Zal ik ernaar vragen? Haar laten? Heeft ze tijd nodig? Ik heb geen idee. ‘Wat vond je ervan?’, vraag ik dan toch maar. ‘Ja, leuk!’ zegt ze. ‘Leuk?’ ‘Ja, dat er gewoon een heel boek over mij is geschreven. Dat is toch gaaf. Wie heeft dat nou? Ik heb niet alles gelezen hoor. De stukjes over mijn zus en zo die heb ik overgeslagen, die gaan niet over mij.’ Tja, zo kun je er ook naar kijken natuurlijk. Ik maak het weer eens veel te ingewikkeld, zo blijkt. Plots betrekt haar gezicht. ‘Ik heb wel heel erg moeten huilen bij sommige stukjes.’ Ze gaat op de verste rand van de bank zitten en begint meteen enorm te snikken. ‘Ach gossie, meisje toch, kom eens hier’, zeg ik en spreid mijn armen voor haar. Ze komt onmiddellijk. ‘Het spijt me dat ik het jullie vroeger zo moeilijk heb gemaakt’, huilt ze hartverscheurend. Mijn hart breekt. ‘Dat hoeft niet lieverd’, zeg ik en ik weet niet waar ik moet beginnen om haar gerust te stellen. ‘Het is toch verschrikkelijk als je een baby’tje hebt dat niet wil knuffelen? Dat is toch vreselijk voor een moeder? Het spijt me zo!’ ‘Jij was mijn eerste, dus ik wist niet wat gewoon was. Ik vond het wel heel jammer, dat klopt. Maar hé, dat hebben we later ruimschoots ingehaald, toch? Hoeveel tieners komen er nog bij hun moeder op schoot? Daar trekken wij ons mooi niks van aan, dus ik haal mijn knuffels met jou gewoon nú in.’ Een glimlach breekt door haar tranen heen. ‘Ja,’ zegt ze en het komt uit haar tenen, ‘ik blijf nog heel lang met jou knuffelen!’ Ze klemt me bijna plat. Dan zegt ze: ‘Wanneer komt er een vervolg?’

Op 23 maart verschijnt Uitlegmoeder bij Lannoo.

      Delen

Er zijn 4 reacties

  1. Ria

    Heb je gezien bij Tijd voor Max. Fijn dat je je verhaal, hoe kort en gecomprimeerd ook, kon doen en dat op die manier het beeld over autisme weer wat groter wordt en ingekleurd met jullie ervaringen. Petje af!

  2. adri

    Had een tante, Will heette ze, die het huishouden deed bij mijn oom wiens vrouw was overleden aan leukemie. Ze was zo anders dan die andere stijve ijskasten in de familie. De enige naast Tante Liet die me omhelsde. Je bent precies Paul van Vliet zei ze, met je goud blonde lokken en ik straalde aan twee kanten. Mijn vader kon het ook,maar niet bij jongens en mijn moeder kwam uit een gezin van 16 kinderen waar nooit tijd was voor die onzin. Ze heeft het nog geprobeerd in te halen na haar 70e maar het bleef gekunstel, eigenlijk jammer dat wij als kinderen haar niet veel eerder in ons armen hadden genomen, zo sterk en teer als ze was en moeite had met haar gevoelens. Leuk dat jij het wel kan met je dochter en andersom, ontzettend belangrijk want autisten kunnen hun ziel luchten denk ik op die manier en voelen zich erg gekwetst als je ze afweert als je ze wil aanhalen.
    Het enige wat een autist nodig heeft is een andere zoals ik als kind op kamp naar Breda met de “vrije” jongensclub naar Breda ging en met Koos een maatje had die ook door de rest niet begrepen werd.
    s’ Nachts  werden we met tandpasta bekladderd in ons haar, wat was het leuk met die non autisten. Mensen zonder humor doen rare dingen soms.

  3. Elisa

    Bijzondere omschrijving van het boek en bijzondere reacties. Ik hoop dat deel twee van de kinderen komt en met zijn allen het derde deel. Ik ondek pas net dat mijn dochter Asperger heeft, maar wat ben ik er blij mee. Liever 100000 asperges versus ‘normaal’ zijn. De eerlijkheid, grenzen stellen zich zelf durven zijn, de gevolgen komen van de niet aspergers. Doet je toch denken aan de film, liar, liar.. Je mag niet liegen. Ook met mijn nieuwe vragen. Had ik het ook, ben ik bij asperges opgegroeid? Frustraties zijn niet meer als uitdagingen. Ik ben een sterk samenhangend denker, dus geen Asperger toch, of was dat overgenomen van mij ouders. Maakt het wat uit als we luisteren naar ons gevoel en naar het gevoel van een ander. Maar je ogen openen voor wat er is en acceptatie is niet voor iedereen altijd acceptabel. C’est la vie. Ik het ga boek nu zeker lezen. Dank

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *